Như thế nào là truyện ngắn hay?

Nhà văn Bảo Ninh:Truyện ngắn hay là truyện ngắn… hay

Tôi cứ luôn cho rằng truyện ngắn thì phải… ngắn. Ko nên “cực ngắn”, kiểu như dạo trước người ta tổ chức thi viết truyện một trăm, trăm rưỡi chữ, nhưng mà dằng dặc đến độ bắt buộc tải quá chục trang báo, tạp chí thì tôi thấy chan chán, hãi trải nghiệm. Dài thì dễ bị nhạt. Và ngược lại. Tôi nhớ sang trọng sông của nhà văn Nguyễn Huy Thiệp đăng lần đầu ở Văn nghệ, đâu chỉ hai hay ba cột báo, mà hay đến thế.

Như thế nào là truyện ngắn hay?

Như thế nào là truyện ngắn hay?

Kinh nghiệm xem cho tôi thấy truyện kém thì nhạt ngay cái đầu, mà hay thì cũng lập tức cuốn bạn đọc từ loại đầu, thậm chí chữ đầu. Bởi vì ngắn nên truyện ngắn không sở hữu chỗ cho sự vớ vẩn và sự dông dài. Phải kiệm chữ bắt buộc bản lĩnh và chân tài của nhà văn hiện ra với từng câu, từng từ, từng dấu chấm, dấu phẩy, từng ngắt đoạn, chuyển đoạn. Viết truyện ngắn không khổ bằng viết tiểu thuyết, nhưng khó hơn viết tiểu thuyết. Cố nhiên, là nói truyện ngắn hay.

Kinh nghiệm trải nghiệm cũng cho thấy một truyện ngắn đáng gọi là hay nhất thiết bắt buộc mang ít nhất một chi tiết hư cấu thần tình mà ví như không có nó thì dẫu cốt truyện mang khác lạ cỡ nào cũng chỉ là truyện trải nghiệm đấy rồi quên. Yếu tố đó sở hữu thể là rất quái dị, như là những nhát chém của đao phủ Bát Lê trong Chém treo ngành; sở hữu thể chỉ là một hành động đơn giản, như trong lịch sự sông, đứa bé đút tay vào miệng chiếc bình cổ rồi không rút ra được; mang thể là một triết lí, như lời bàn sở hữu tính “lập ngôn” của truyện Vàng lửa về loại ái tình giữa hai nền văn minh Hoa – Việt; cũng sở hữu thể chỉ là một câu nói thôi, như là lời anh Hoàng lúc vỗ đùi kêu lên ở cuối truyện Đôi mắt…

Tuy nhiên, lạm bàn vậy, chứ dòng hay của truyện ngắn là sự vô cùng. Hay là hay, vậy thôi. Tác nhái tuy là bằng vào tài năng và nỗ lực nhưng cũng là do vô thức nữa mà sở hữu được truyện ngắn hay, còn độc giả thì cũng hầu như vô thức mà cảm được chiếc hay ấy.

Tiến sĩ Lê Hương Thủy: Truyện ngắn hay nhờ bút pháp

mang đa dạng tiêu chí “hay” của một truyện ngắn: cốt truyện hấp dẫn; diễn viên sinh động; ngôn ngữ, chi tiết đắt; tình huống độc đáo…

Tính chất và giới hạn về dung lượng của thể chiếc đòi hỏi người viết buộc phải dồn bút lực sao cho tác phẩm “ngắn” mang thể chuyên chở thành công những ý tưởng nghệ thuật, đem lại cho người trải nghiệm những khoái cảm thẩm mĩ. Như vậy, bút pháp là yếu tố quan trọng chi phối tới thành công của truyện ngắn. Rộng rãi người viết truyện ngắn hôm nay đã ko còn luận điểm truyện ngắn là một dạng thức phản ánh hiện thực như nó vốn mang. Họ trình ra những sản phẩm sở hữu chở khái niệm mới về văn học và thể loại, về việc khắc vạ thế giới đời sống, ở đó, người viết đề cao tính tự do, tính biến hóa, coi đó như một trong những cách thức để mở bao la biên độ hiện thực, khiến mới lối viết. Thực tiễn đời sống văn học cho thấy, lúc những phương thức trần thuật truyền thống ko còn tương thích, “vừa khuôn” với nhu cầu chuyển tải thông điệp của chủ thể sáng tạo cũng như với tầm đón đợi của chủ thể tiếp nhận, thì tác phẩm tất yếu hèn nên mang một sắc diện khác, tức được tượng hình bởi bút pháp/lối viết khác, ở đó hằn in “vân chữ” và “tiếng nói” của kẻ viết.

lưu tâm tới bút pháp, hướng tới những thể nghiệm là đòi hỏi tất yếu của thời đại. Tất nhiên, tất cả thể nghiệm trong sáng tạo nghệ thuật ko bao giờ mang ý nghĩa nếu chỉ đơn thuần dừng lại ở phương diện hình thức. Bút pháp ở đây bắt buộc được đọc như là “thuật kể chuyện”, là chi tiết thiết yếu để sinh tạo và duy trì hấp lực, hút cuốn người đọc cộng can dự vào những vấn đề của mẫu đời sống phong phú, đa dạng, đa dạng tầng bậc này.

Phó giáo sư, tiến sĩ, Nguyễn Thị Minh Thái: Truyện ngắn hay là truyện thêu thùa cực kỳ khéo ngôn từ thể cái

Từ trong bản chất thể mẫu, truyện ngắn được xác tín là ngắn, so với tiểu thuyết, là thể chiếc dài khá. Ngắn, vì dung lượng của nó chỉ được đựng vừa xinh trong một lát cắt của thời gian và một mảnh hẹp của ko gian. Ngắn, còn vì độ co giãn mang thể của nó, từng co nhỏ thành truyện 100 chữ, và 1000 chữ. Ở Việt Nam, từ cuối thế kỉ trước, Tạp chí Kiến thức bây giờ từng tổ chức thi “Truyện ngắn 100 chữ”, Tạp chí Thế Giới Mới cũng từng tổ chức thi “Truyện ngắn 1000 chữ” và đều gặt hái được truyện ngắn hay, theo chuẩn của cả hai cuộc thi.

không trùng hợp, các nhà thành thục văn chương thế giới đã phú cho thể dòng truyện ngắn một định nghĩa kinh điển, nằm gọn trong một từ “momen” (khoảnh khắc). Truyện ngắn, bởi vậy, còn được gọi với nhiều tên, xoay quanh cái sự ngắn, như “short-short story”, “very short fiction”, “flash fiction”. Bởi vậy, tôi thích phương pháp hình dung của nhà văn Mĩ Joyce Carol Oates, lúc nói rằng nhịp điệu của truyện ngắn siêu kề với thơ, vì được dồn nén trong khoảng không gian hẹp. Và nghiệm sinh của người xem chỉ mang thể được khơi gợi mà thôi.

Vậy, theo tôi, một truyện ngắn được coi là hay, đương nhiên phải thỏa mãn các tiêu chí kinh điển trên. Muốn truyện ngắn hay, nhà văn nên chọn đúng và trúng một tình huống, có thể rất đơn lẻ nhưng lại điển hình, kiểu tình huống “nhặt vợ” trong truyện thê tử nhặt của nhà văn Kim Lân. Người đàn bà chỉ vì đói quá, được đãi vài tấm bánh đúc mà theo không về khiến vợ người ta. Đấy là một lát cắt thật độc đáo, đựng một chuyện lạ biệt, buộc người trải nghiệm nhớ mãi về tình người trong hiện thực nạn đói năm 1945. Cao hơn, là giấc mơ về hạnh phúc.

xem một truyện ngắn hay, người xem muốn được ngẫm nghĩ, liên tưởng gần xa, thích thú soi mình vào diễn viên, muốn đọc chậm, để dò gặp những yếu tố ấn tượng và ngoạn mục bất ngờ được nhà văn khôn khéo sắp đặt, để thấu suốt vẻ trẻ trung của tiếng Việt được nhà văn biểu đạt chuẩn xác, tinh tế và mới lạ, trong giọng kể riêng biệt. Nghĩa là nhà văn Việt đã biết thêu thùa siêu khéo ngôn từ truyện ngắn bằng tiếng Việt.

Nhà văn Tô Hải Vân: Truyện ngắn hay là truyện ngắn ko kể lại được

đọc truyện ngắn, vì nó… Ngắn, xem khi nào và ở đâu cũng được, nhất là trong thời đại hiện tại hiếm thời gian và đa dạng “món” hấp dẫn khác. Gặp một truyện ngắn hay thì sướng lắm.

Một truyện ngắn hay lúc đọc hết nên thấy bâng khuâng, muốn trải nghiệm lại. Truyện ngắn như vậy, ngay từ đoạn mở đầu đã phải ám gợi, kích thích, và mạch truyện buộc phải được dẫn dắt khéo léo như nước chảy mây trôi, khi không như ko, hoặc giật cục độc đáo mà vẫn… hay.

điều đó phổ biến người đã nói: Truyện hay còn nhờ ở diễn viên hấp dẫn; khía cạnh đắt; cái kết bất ngờ, dư ba… Riêng kết cấu, tôi nghĩ, mang thể chặt như trường phái cổ điển, có thể vô cùng lỏng, đầu mở ra một kiểu, thân và đuôi triển khai theo kiểu khác, miễn là… hay. Truyện ngắn hay là đọc xong cần đọng lại một mẫu gì đó, sở hữu thể là một ý tưởng triết học, một luận điểm khang khác, một ý nghĩa nhân văn, một kiểu hành văn lạ…, hoặc cao hơn cả, chả biết “cái gì đó” là chiếc gì mà vẫn vấn vương.

Truyện ngắn hay không sở hữu chi tiết thừa, đoạn thừa, câu thừa, chữ thừa. Câu “Nàng ngước mắt lên” chẳng hạn, nghe qua, nghe quen chẳng thấy có gì sai, nhưng thực ra thừa chữ “lên”, bởi chả lẽ ngước mắt còn mang cả ngước xuống, ngước ngang, ngước xiên? Vậy, phải xóa chữ “lên”, tương tự như bí quyết làm cho của anh chàng trưng biển “Ở đây bán cá tươi” ấy. Xóa và nén. Truyện ngắn hay là truyện… ngắn mà sức dung chứa lớn.

Và nữa, tôi thích những truyện ngắn không kể lại được. Tất nhiên là truyện đó nên hay. Sở hữu khối truyện chẳng thể kể lại được vì nó nhạt phèo, chẳng có gì để kể, đáng kể.

Nhà văn Tống Ngọc Hân: Truyện ngắn hay giống như dòng thuyền chài

ái thuyền chài tròng trành khi tôi nhảy xuống. Tiếp tôi là chàng trai khó đoán tuổi. Tôi còn chưa biết ngồi đâu thì anh chủ thò tay xuống gầm chõng lôi ra hai chiếc ghế mây nhỏ lồng vào nhau. Một cho tôi và một cho anh. Ngồi xuống, tôi nhìn quanh mẫu thuyền chài và hỏi “Anh mang thấy chật chội quá không?”. Chủ nhà nheo mắt cười cười “Tôi thấy tương đối thoải mái, nhà tôi có bốn người mà. Hai vợ chồng tôi và hai đứa con, một trai một gái, chúng lên bờ đi học, bà nhà tôi đi chợ bán cá”. Tôi đưa mắt nhìn quanh và phát hiện mẫu bàn học bằng gỗ cấp bách treo ngay trên bức ngăn cạnh chỗ tôi ngồi. Đang định hỏi han về việc học hành của bọn trẻ thì mang tiếng lục cục sau phên vách ngăn. Chủ nhà bảo “Con mèo đấy, nó đang săn chuột trong buồng của hai má con bà ấy”. Theo tay anh chỉ, tôi thấy căn buồng nhỏ chừng hơn hai mét vuông bằng cót ép. “Anh nuôi cả mèo?” – tôi hỏi. Chủ nhà gật đầu, nói “Tôi còn nuôi cả chó nữa”. Rồi anh chậc lưỡi gọi “Mực… êu”. Từ gầm chõng, một con chó đen nhánh tới hơn chục cân ưỡn ngực trườn ra, vẫy đuôi như chào khách. Ông chủ bảo “Đấy, nó toàn nằm dưới gầm giường của bố con tôi”. Tôi đi từ sửng sốt này đến kinh ngạc khác khi anh giới thiệu chỗ các con học, chỗ nấu ăn, chỗ để lương thực, đồ đánh bắt cá. Không những thế, anh còn xoa tay vào dòng cột thuyền nhẵn bóng và bảo “Tôi tầm thường ngồi dựa đây trải nghiệm sách hay thổi sáo mỗi buổi ko đi lưới anh ạ”. Rồi anh đứng dậy, khom người, ngẩng đầu, gỡ từ trên mái vòm xuống một cây đàn guitar khá cũ. Anh ôm đàn vào lòng, so dây, nắn phím. Tôi nhắm mắt lại trong cảm giác đợi chờ. Bỗng giọng anh ngậm ngùi cất lên “Tôi chơi đàn không tệ. Tuy nhiên, hôm nay tôi mời anh xuống đây là sở hữu câu chuyện muốn thưa”.

Vâng, tôi viết ra đoạn văn như vậy cho dễ hình dung. Truyện ngắn hay, trước hết là truyện nên sở hữu chuyện. Như câu nói của anh chủ nhà trong đoạn văn trên: “Tôi mời anh xuống đây là có câu chuyện muốn thưa”. Và về nghệ thuật thì, truyện ngắn hay giống như mẫu thuyền chài ấy. Vừa vặn, ko thừa ko thiếu bất cứ thứ gì. Bốn con người ở được. Mang chỗ học bài, ngủ, nấu nướng, kê đồ đạc. Vẫn có chỗ đọc sách, đàn sáo, ngắm sao trời và tiếp khách. Bố trí thế nào cho gọn gàng, che giấu thế nào cho kín đáo và phơi mở thế nào cho đúng lúc để khách đi hết tò mò này đến ngạc nhiên khác là mẫu tài của chủ thuyền. Chủ thuyền định làm gì khách không đoán được. So dây đàn nhưng không chơi đàn mà lại kể chuyện. Tuổi của chủ thuyền khách cũng khó đoán… Tất cả thứ quanh cái thuyền nhỏ đều giản dị nhưng sở hữu sức hút đặc thù với người khác. Truyện ngắn hay là như thế.

Vậy nên chọn truyện ngắn hay là truyện full để đọc

Truyện ngắn thường có nội dung ngắn hơn và không nhiều tình tiết, không đa dạng như kết cấu của truyện full. Mỗi loại đều có những tiện ích cho người đọc. Hãy lựa chọn loại truyện sao cho phù hợp với thời gian cũng như công viêc của bạn mỗi ngày nhé.

Trên đây là bài viết về truyện ngắn hãy cùng truyện 24 tìm hiểu về các loại truyện này nhé. Và đừng quên đọc truyện online mỗi ngày nhé